Leasing operacyjny i finansowy: kryteria wyboru i skutki dla firmy

Leasing operacyjny a finansowy — dwie drogi finansowania, jedna wspólna korzyść

Leasing operacyjny, zwany też eksploatacyjnym, przypomina najem lub dzierżawę. Finansujący oddaje leasingobiorcy środek trwały do użytkowania na czas zwykle krótszy niż przewidywany okres jego eksploatacji. Przez cały okres umowy przedmiot pozostaje własnością finansującego.

W leasingu finansowym przedmiot trafia do własnej ewidencji środków trwałych leasingobiorcy. Leasingobiorca sam dokonuje odpisów amortyzacyjnych. Na gruncie VAT umowa jest traktowana jak dostawa towarów.

Obie umowy łączy brak konieczności angażowania własnych środków na całą inwestycję w momencie jej rozpoczęcia. Przedmiotem leasingu mogą być wyposażenie biura, sprzęt, maszyny, samochody osobowe i ciężarowe oraz nieruchomości.

Podział na operacyjny i finansowy nie daje jednego uniwersalnego „lepszego” rozwiązania. Każdy model ma zalety i wady zależne od specyfiki działalności i tego, co ma zostać sfinansowane.

Same przepisy nie rozstrzygają tego podziału za przedsiębiorcę. Kodeks cywilny definiuje wyłącznie „umowę leasingu”, nie wyodrębniając leasingu operacyjnego i finansowego. Oba pojęcia funkcjonują przede wszystkim w praktyce gospodarczej i w sposobie rozliczania umowy.

Według danych GUS ponad 70% przedsiębiorstw z sektora MŚP i dużych firm korzystających z leasingu wybiera model operacyjny.

Leasing obejmuje nie tylko rzeczy, ale i prawa — na przykład licencje na oprogramowanie. To rodzaj zewnętrznego finansowania inwestycji skierowanego do przedsiębiorców.

Podział na operacyjny i finansowy przekłada się na różnice w rozliczaniu kosztów, VAT oraz w bilansie. Od wybranego modelu zależą skutki podatkowe i płynnościowe dla firmy.

Kto jest właścicielem i kto amortyzuje — skutki dla bilansu

W leasingu operacyjnym środek trwały nie trafia do bilansu leasingobiorcy, bo pozostaje własnością finansującego. To rozwiązanie pozabilansowe nie zwiększa aktywów ani zobowiązań.

Amortyzacji w leasingu operacyjnym dokonuje finansujący, ponieważ przez cały czas trwania umowy przedmiot stanowi jego własność. W leasingu finansowym odpisy amortyzacyjne wykonuje leasingobiorca.

W leasingu finansowym firma wykazuje jednocześnie aktywo (środek trwały) i związane z nim zobowiązanie. Podnosi to sumę bilansową i wpływa na wskaźniki zadłużenia, rotacji aktywów oraz rentowności aktywów.

Praktycznym ograniczeniem leasingu operacyjnego jest minimalny okres umowy: zwykle zawiera się ją na co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji danego środka trwałego. Dla samochodu osobowego oznacza to około dwóch lat.

Co można zaliczyć do kosztów w PIT/CIT

W leasingu operacyjnym do kosztów uzyskania przychodu przedsiębiorca zalicza całą opłatę wstępną, wszystkie raty leasingowe z harmonogramu płatności oraz opłaty związane z bieżącą eksploatacją pojazdu. Każda rata jest powiększana o VAT, który u leasingobiorcy stanowi podatek naliczony.

W leasingu finansowym katalog kosztów obejmuje odpisy amortyzacyjne, część odsetkową raty i codzienne koszty użytkowania. Część kapitałowa raty nie jest kosztem rozliczanym bezpośrednio — odpowiada jej amortyzacja od wartości początkowej przedmiotu.

Rata leasingowa składa się z części kapitałowej i odsetkowej. W leasingu operacyjnym kosztem jest cała rata; w finansowym kosztem jest część odsetkowa, a część kapitałowa odpowiada amortyzacji.

O kształcie kosztów w poszczególnych latach decydują polityka amortyzacyjna oraz struktura raty, w której udział odsetek maleje wraz ze spłatą kapitału.

W modelu operacyjnym struktura kosztów jest z góry znana i wynika wprost z harmonogramu rat. Ułatwia to dopasowanie jej do cyklu życia projektu lub kontraktu.

W modelu finansowym koszt pojawia się jako odpis amortyzacyjny niezależny od tempa faktycznych płatności oraz część odsetkowa, która zmienia się w czasie.

Leasing operacyjny pozwala uwzględniać w kosztach uzyskania przychodu zarówno część odsetkową, jak i kapitałową każdej opłaconej raty. To właśnie te zasady kształtują skutki podatkowe w PIT/CIT dla wybranego modelu.

VAT w leasingu — z góry czy w każdej racie

Różnica w VAT wynika z klasyfikacji umowy. W leasingu operacyjnym umowa jest na gruncie VAT usługą, a podstawę opodatkowania stanowi wartość netto raty. VAT naliczany jest do każdej raty i leasingobiorca rozlicza go na bieżąco. Nie ma jednorazowego wypływu pełnej kwoty podatku na starcie.

Leasing finansowy jest traktowany jako dostawa towarów. VAT płaci się w całości z góry przy pierwszej racie, po odbiorze przedmiotu, a podatek liczony jest od sumy płatności leasingowych.

Dla budżetu firmy oznacza to jedno duże obciążenie gotówkowe w pierwszym miesiącu; później firma odzyskuje podatek naliczony, jeśli przysługuje jej odliczenie.

Samochód osobowy wymaga osobnego rozpatrzenia, bo obowiązują tu ogólne przepisy o odliczeniu VAT od zakupu takiego pojazdu. Podstawowo można odliczyć 50% naliczonego podatku.

Przy leasingu finansowym odlicza się połowę podatku od kwoty zapłaconej jednorazowo, a nieodliczona część zwiększa wartość początkową pojazdu.

Przy leasingu operacyjnym odliczenie stosuje się do VAT naliczonego w każdej racie.

Pełne, 100-procentowe odliczenie jest możliwe, gdy pojazd jest użytkowany wyłącznie służbowo. Wymaga to zgłoszenia VAT-26 i prowadzenia ewidencji przebiegu.

Elastyczność, zakończenie umowy i odpowiedzialność za przedmiot

Leasing operacyjny przypomina w praktyce wynajem: przedmiot od razu po zakupie należy do firmy leasingowej, która wyłożyła fundusze. Leasingobiorca korzysta z niego na ustalonych warunkach przez określony czas.

W końcowej fazie umowy możliwy jest wykup przedmiotu — zazwyczaj za symboliczną wartość — albo jego zwrot. Nie każda umowa przewiduje zwrot.

Leasing finansowy odwraca ten układ: przedmiot jest już „przypisany” do firmy. Do wad tego modelu zalicza się mniejszą elastyczność przy wcześniejszym zakończeniu umowy oraz większą odpowiedzialność za pojazd.

Przy porównywaniu ofert trzeba ustalić w samej umowie, kto ponosi ciężar serwisu, ubezpieczenia i utraty wartości przedmiotu. Trzeba też sprawdzić minimalny okres wypowiedzenia i mechanizm rozliczenia przy wcześniejszym zakończeniu — stałą opłatę czy wyrównanie do wartości zaplanowanych niezapłaconych rat.

Płynność i wskaźniki finansowe — operacyjny poza bilansem

Dla firmy, która negocjuje kredyt, ubiega się o dotację albo jest oceniana przez kontrahentów na podstawie sprawozdań, utrzymanie środka trwałego poza bilansem bywa ważniejsze niż wysokość raty. Przekłada się to na wskaźniki finansowe.

W leasingu finansowym firma buduje majątek wykazywany w księgach. Przy planach sprzedaży przedmiotu po zakończeniu umowy ma to znaczenie dla wyceny i rozliczenia transakcji.

Na bieżącą płynność wpływa też harmonogram opłat: w leasingu operacyjnym raty rozkładają obciążenie gotówki na cały okres umowy.

W leasingu finansowym pełny VAT płaci się z góry przy pierwszej racie, co obciąża gotówkę w pierwszym miesiącu. W operacyjnym VAT jest doliczany do każdej raty, więc nie ma jednorazowego wypływu pełnej kwoty podatku.

Off-balance-sheet nie zwiększa aktywów ani zobowiązań. Pomaga to w negocjacjach kredytowych i w ocenie kontrahentów, którzy patrzą na sumę bilansową oraz wskaźniki zadłużenia, rotacji i rentowności aktywów.

Kryteria wyboru — kiedy operacyjny, a kiedy finansowy

Pierwszym kryterium jest rodzaj przedmiotu i horyzont jego używania. Aktywa o krótkim cyklu życia technologicznego lepiej pasują do modelu operacyjnego z wykupem za symboliczną wartość lub zwrotem; te, które firma zamierza zatrzymać i wprowadzić do majątku, do modelu finansowego.

Jeśli przedmiot ma pozostać w firmie przez większość okresu eksploatacji, leasing operacyjny traci przewagę krótszego okresu zobowiązania.

Drugim kryterium jest sytuacja podatkowa i bilansowa. Model operacyjny pozwala rozkładać koszty równolegle do rat, a model finansowy wymaga samodzielnej amortyzacji przedmiotu i wykazania go w bilansie.

Wybór zależy od tego, czy firma woli prostsze rozliczanie kosztów w czasie, czy prowadzenie własnej ewidencji środków trwałych i budowanie majątku w księgach.

Trzecim kryterium jest sposób użytkowania pojazdów i realna swoboda w umowie. Zakres odliczenia VAT zależy od tego, jak pojazd jest używany.

Praktyczny próg: leasing operacyjny zawiera się na co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji. Dla samochodu osobowego oznacza to około dwóch lat.

Jeśli pojazd ma być używany wyłącznie służbowo, można odliczyć 100% VAT po zgłoszeniu VAT-26 i prowadzeniu ewidencji przebiegu. W innym przypadku podstawowo odliczysz 50% naliczonego podatku.

Jeżeli zależy Ci na utrzymaniu wskaźników i nie chcesz wykazywać aktywa i zobowiązania, wybierz operacyjny. Jeżeli budujesz majątek w księgach i planujesz sprzedaż przedmiotu, wybierz finansowy.

Cena przedmiotu przekłada się na kwotę finansowania. W ofercie Renault nowe auto osobowe można kupić już od 84 900 zł (Clio), od 95 000 zł (Captur) i od 121 500 zł (Renault 5).

Bez względu na model trzeba porównać zapisy o odpowiedzialności za przedmiot, warunki wcześniejszego zakończenia, mechanizm wykupu i to, czy umowa w ogóle przewiduje zwrot przedmiotu.

Kryteria wyboru sprowadzają się do trzech pytań. Po pierwsze: co finansujesz i jak długo chcesz z tego korzystać. Po drugie: czy wolisz koszt rozłożony w ratach, czy amortyzację i majątek w księgach. Po trzecie: jak pojazd jest używany i jakie zapisy o odpowiedzialności zawiera umowa.

Skutki bilansowe: w leasingu operacyjnym przedmiot pozostaje poza bilansem leasingobiorcy. W finansowym firma wykazuje jednocześnie aktywo i zobowiązanie, co podnosi sumę bilansową i wpływa na wskaźniki zadłużenia, rotacji oraz rentowności aktywów.

Skutki podatkowe: w operacyjnym kosztem są całe raty, opłata wstępna i koszty eksploatacji. W finansowym kosztem są odpisy amortyzacyjne, część odsetkowa raty i codzienne koszty użytkowania.

Skutki VAT-owskie: w operacyjnym VAT jest doliczany do każdej raty. W finansowym płaci się go w całości z góry przy pierwszej racie. Przy samochodzie osobowym podstawowo odlicza się 50% naliczonego podatku.

Skutki płynnościowe: w operacyjnym raty rozkładają obciążenie gotówki na cały okres umowy. W finansowym jednorazowy VAT obciąża gotówkę w pierwszym miesiącu.

Zalety i wady leasingu operacyjnego i finansowego